(PL) César Jurkiewicz - Le professeur de Polonais

REGIA MIŁOSIERDZIA BOŻEGO

JURKIEWICZ Cezary Teodor (1911 – 1978?), ksiądz, więzień obozu w Sachsenhausen i Dachau, duszpasterz polonijny we Francji

Urodził się 26 VIII 1911 w Tręplu, w parafii Topolno, w diecezji chełmińskiej. Był synem zamożnego rolnika Franciszka i Rozalii z d. Zalewska. Kształcił się w Państwowym Gimnazjum Humanistycznym w Świeciu n. Wisłą, a po złożeniu matury wstąpił do nowicjatu pallotyńskiego. Na wybór stowarzyszenia miał wpływ ks. Józef Chudziński, który był jego kuzynem. Sutannę pallotyńską przyjął 15 VIII 1932; pierwszą profesję złożył 15 VIII 1934, a wieczną trzy lata później. Studia filozoficzne odbył w Sucharach (1933-34) i Kleczy Dolnej (1934-35). Teologię studiował w Sucharach (1935-36) i Ołtarzewie (1936-39). Po ukończeniu studiów seminaryjnych przyjął 11 VI 1938 w katedrze warszawskiej święcenia kapłańskie z rąk abpa Stanisława Galla.

W VII 1939 został skierowany jako katecheta do nowo otwartego domu w Radomiu; zamieszkał początkowo na Młodzianowie (od 10 VII), a od 30 VIII przy ul. Młodzianowskiej 128. Z powodu działań wojennych we wrześniu tego roku został na krótko kapelanem Wojska Polskiego – do czasu rozbicia formacji wojskowej. Następnie dostał się do niewoli sowieckiej, ale udało mu się wydostać z niej i po wielu perypetiach powrócił do Radomia. Pod koniec X 1939 za zgodą prowincjała wyjechał na Pomorze, do swoich stron rodzinnych, by prowadzić duszpasterstwo w parafiach: Topolno, Gruczno i dorywczo w Starogrodzie, w których proboszczowie i wikarzy zostali rozstrzelani lub wywiezieni do obozów koncentracyjnych. 11 IV 1940 sam został aresztowany w Topolnie i uwięziony w Świeciu n. Wisłą, a 16 IV zesłany – najpierw do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen (do 14 XII 1940), a następnie do Dachau. Nosił tam numer 22 607.

Po wyzwoleniu obozu (29 IV 1945), będąc chorym, a potem rekonwalescentem, pozostał w Niemczech, pracując wśród Polaków w Bietigheimie k. Ludwigsburga (od połowy lipca), Augsburgu (19 I 1946) i Dornstadt k. Ulmu (V 1946). Po odzyskaniu zdrowia 8 VIII 1946 wyjechał na studia do Rzymu i zamieszkał w domu generalnym przy SS. Salvatore in Onda. Przynależał wówczas do regii francuskiej. Po roku pobytu w Rzymie udał się do Francji, by uczyć w pallotyńskim gimnazjum w Chevilly (Polskie Gimnazjum Królowej Apostołów) języków nowożytnych, a głównie języka polskiego. Z powodów zdrowotnych odszedł ze szkolnictwa w 1964 i został oddelegowany do dyspozycji superiora regii, spełniając funkcję kapelana w domu starców na przedmieściu Paryża w Levallois. Wcześniej, przez jakiś czas, pracował w parafii polskiej w Oignies i przez 2,5 roku studiował historię sztuki na uniwersytecie katolickim w Lille (1953-56), uwieńczoną dyplomem. Następnie mieszkał w Paryżu na Surcouf. Tu koordynował wysyłką lekarstw i przedmiotów religijnych dla duchowieństwa w Polsce.

Około 9 X 1978 opuścił dom paryski nie mówiąc nikomu dokąd się udaje. Nic też nie wskazywało w ostatnim czasie na jakieś nieporozumienia z innymi osobami czy na oznaki załamania psychicznego, wprost przeciwnie był spokojny, uśmiechnięty i ubierał się stosownie. 16 X napisał list do ks. Andrzeja Chełkowskiego, wicerektora domu paryskiego, w którym oznajmił, że wyjeżdża zagranicę i stamtąd dopiero powiadomi, kiedy się ustabilizuje. Poda wtedy dyspozycje, co do swej odzieży pozostawionej w Paryżu i pieniędzy, które miał w depozycie domu, dokąd należy je przesłać. Miejscem napisania listu było Lourdes, ale stempel pocztowy został przyłożony w Paryżu. Drugi list adresowany na siebie w Paryżu, został wysłany z Sens 17 X. W liście znajdowały się tylko dokumenty ks. Jurkiewicza: celebret z 6 X, Certificat de Réfugié i Carte de séjour, i nic więcej.

Podobny w treści list otrzymał też brat rodzony ks. Cezarego w Poznaniu. Był również napisany w Lourdes 15 X. Takie listy otrzymali też ks. superior Zenon Modzelewski i ks. Roman Dzwonkowski SAC. Sprawa zaginięcia ks. Cezarego była przedmiotem debaty Zebrania Regionalnego z 3 V 1979. Podjęto wtedy decyzję o powiadomieniu w tej sprawie Rady Generalnej. Stosowny list w tej kwestii wysłano 12 V tr. Wszelkie poszukiwania ks. Cezarego okazały się jednak daremne. Przyczyny i okoliczności zaginięcia oraz ewentualne jego dalsze losy pozostają wciąż niewyjaśnione.





Fotografia dolna 1: Osny 1956. Z uczniami Collège St. Stanislas, Archiwum Regii Miłosierdzia Bożego w Paryżu
Fotografia dolna 2: Rok 1955
Ostatnio zmodyfikowano: 12 stycznia 2015 (uzupełniono 18 lutego 2016)
Tekst biogramu: Tylus Stanisław, Leksykon polskich pallotynów (1915-2012), Ząbki 2013, 249